czwartek, 27 kwietnia 2017

PANNY NA WYDANIU



Na Śląsku Cieszyńskim był zwyczaj przyniesiony najprawdopodobniej przez Wiedeń z Francji robienia zdjęć wizytowych przedstawiających panny na wydaniu. Zbierały się panny, ubierały pięknie i udawały się na sesję do fotografa atelierowego. Potem takie zdjęcie, o wymiarach ok. 7,5 x 11 cm służyło rodzicom i opiekunom panien do dyskretnej prezentacji celem znalezienia kandydata na męża.
To zdjęcie zostało zrobione w Bielsku, mieście na Śląsku Cieszyńskim (graniczącym z należącą do Małopolski Białą), w atelier Robert Schreinzer & Sohn, Hotel Nordbahn, Banhofstrasse.

Panny przyjechały na sesję najprawdopodobniej z Żywca, Wiednia, Bielska i okolic. Jest też na nim moja prababcia, Adela Katzer, Niemka z Wiednia, która osiadła w Żywcu, gdzie znalazła męża, Karola Wojtyłę. Na odwrocie zdjęcia nadruk informujący o tym, że negatyw pozostaje w archiwum i że zawsze będzie można będzie z niego zrobić kopię.  Zwraca uwagę delikatność spojrzenia i nadzieja, co do przyszłości w oczach panien. Znam dalsze losy przynajmniej jednej z osób na fotografii: w miarę dostatnie życie przed wojną, dwóch synów, ocalenie zbiegłej z lwowskiego getta Żydówki, śmierć męża, śmierć synowej, uwięzienie przez UB, przepadek mienia (które potem zwrócono), śmierć na raka. 
Delikatne parasolki w rękach, kapelusze zdobione fantazyjnymi wstążkami, dobór koloru sukien i ustawienie ich w kompozycję. Fotograf wiedział chyba wszystko o świetle, obdarzony ,malarską wrażliwością. Kiedy patrzę na ten obraz, a potem zamykam oczy, to w powidoku przez 1-2 sekundy jawi mi się obraz Witolda Wojtkiewicza "Medytacje".



poniedziałek, 17 kwietnia 2017

WIELKANOC W CIESZYNIE W 1917..., POMYŁKA! W 2017 ROKU




U Jadzi spyrka jak masło.





Rysiek życzy swoim klientom.



Zdekapitowane głowy lalek pozują na wystawie czapek, 



Magnolie kwitną. 

Czyli wszystko w normie - Wielkanoc w Cieszynie w 2017. A na rezurekcji u św. Magdaleny  gra orkiestra dęta Cieszynianka - co można sprawdzić pod poniższym linkiem

poniedziałek, 23 stycznia 2017

ZIEMIA OBIECANA: TO NIE ŁÓDź TO CIESZYN


Obejrzyj kilka minut video: Ziemia obiecana, scena w teatrze , a potem przeczytaj ten tekst.
Dla mnie ten kawałek "Ziemi obiecanej" (scena w teatrze, od 4:30) dzieje się nie tylko w Łodzi pod koniec XIX wieku, ale także w Cieszynie w maju 1974 (kręcony był w miejscowym Teatrze im. Mickiewicza): przekwitają magnolie, a uczniów I Liceum Ogólnokształcące im. Antoniego Osuchowskiego w Cieszynie zaangażowano w charakterze statystów. Niezależnie od asów, tuzów i atutów polskiego filmu tamtego czasu (a jest to niezgorsza talia) wpatruję się w twarze: koleżanek i kolegów z szkół średnich, miejscowych meneli i cieszyńskich szlifierzy bruków, aktorów Teatru Polskiego w Bielsku, aktorów Teatru Kolejarza w Krakowie, tancerek z koła baletowego w Bielsku (i chyba z Cieszyna też). Nie liczę już ile razy wpatruję się w kurtynę pożyczoną z teatru w Bielsku, słucham absurdalnej piosenki o Florci (swoją drogą - czy ktoś wie, co to za piosenka), słucham gry na pile, patrzę na siebie młodszego o dziesiąt lat, jak z przyklejonymi wąsami i z plastronem przemykam się, nieostry, za plecami Olbrychskiego... Obraz - film - wspomnienie. W Wajdę wpatrywałem się jak w boga, jak opierając się o barierę kanału orkiestrowego, paląc cygara i sporty mówił do aktorów: "Zagrajcie mi to pięknie.Róbmy zdjęcie". On chyba też mnie zauważył, bo posłał mnie po herbatę za którą zapłacił 25 złotych. 
To chyba najlepsza scena dziejąca się w teatrze, jaka została pokazana w filmie - no, może "Kabaret' Fosse'a może się z tym równać.

PS. Poniżej trzy zdjęcia przedstawiające statystów z klasy IIIb. Liceum Ogólnokształcącego im. Antoniego Osuchowskiego w Cieszynie wykonane aparatem Smiena 8 przez Jerzego Szmajdę (też z III b. i też statystował). Udostępnione dzięki Barbarze Romaniuk (też statystowała)





wtorek, 13 grudnia 2016

JEŻ NA PSY

Z kim cieszyniacy chodzili dawniej do kościoła (katolickiego) i co ksiądz na to:


Cyt. wg.: Michael Morys - Twarowski, Sytuacja wyznaniowa w Cieszynie od 1848 do 1948 roku, w: Dzieje Cieszyna, Tom 3, Cieszyn 2010, s. 115